EMEKLİ MAAŞI HACZEDİLEBİLİR Mİ?

Halk arasında emekli maaşı olarak bilinen yaşlılık aylığı, bireylerin belli bir yaş ve belirli sigorta prim günlerini tamamlamış olması halinde hak kazandığı aylıktır. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.93’e göre emekli maaşı haczedilemez. İcra İflas Kanunu’nda ise emekli maaşının kısmen haczedilebileceği düzenleme altına alınmıştır. Emekli maaşı kural olarak haczedilemez. Haczedilemez ilkesinin amacı çalışma gücünü yitiren kimselerin belli borçlar nedeniyle yoksulluğa düşmelerini engellemektedir. Ancak emekli maaşının haczedilemezliği kuralının birtakım istisnaları bulunmaktadır. Yazımızda emekli maaşının hangi hallerde haczedildiği detaylı bir şekilde anlatılmıştır.

 

EMEKLİ MAAŞININ HACZEDİLMESİNİN İSTİSNALARI

Kanuni düzenlemeler ile birlikte emekli maaşının haczedildiği haller düzenleme altına alınmıştır. Emekli maaşının haczedildiği durumlar anlatılmadan önce belirtmek gerekir ki; emekli bireylerin maaşının haczedilemezliği ilkesi Anayasa ve sosyal devlet gereğince öncelik tanınması gerekmektedir. Kanımızca emekli maaşının haczedilemezliği ilkesinin kanunlarca korunması bu nedenle haklı ve yerindedir. Emekli maaşının haczedildiği durumlara gelinecekse;

Nafaka Alacağı Nedeniyle;

Kişinin, yakınlarının geçimini sağlamları adına ve kanunen düzenlenen yardımlar nafakadır. Nafaka yoksulluk, iştirak, tedbir ve yardım nafakası olmak üzere 4 çeşitten oluşmaktadır. 5510 Sayılı Kanunun 93. Maddesine göre nafaka alacağının varlığı halinde nafaka borçlusunun emekli maaşına haciz konulabilir. Nafaka nedeniyle, emekli maaşının en fazla ¼’üne haciz konulabilir.

SGK Prim Borcu Nedeniyle;

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile getirilen bir diğer istisna ise m.88’ye göre takip ve tahsili gereken alacaklar nedeniyle emekli maaşı haczedilmektedir. Madde 88’de SGK prim borcunun olması durumundan söz edilmektedir. Ancak kanunda SGK prim borcu olan kişilerin emekli maaşına hangi oranda haciz konulacağı düzenlenmemiştir. Bu nedenle SGK prim borcu nedeniyle emekli maaşına haciz, borçlunun geçimini zorlaştıracak oranda konulması yasaktır.

Borçlunun Açık Muvafakati;

Emekli maaşına haciz konulabilmesinin bir diğer yolu ise borçlunun açık muvafakatinin olmasıdır. Emeklinin muvafakatiyle maaşına haciz işlemi yapılması için; rızanın açık ve yazılı olması, serbest iradeye dayanması ve belli bir borca özgülenmesi gerekmektedir. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu 21/03/2025 Tarihli ve E: 2022/2, K: 2025/1 Sayılı Kararı ile tüketici kredisi sözleşmelerinde verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza nedeniyle emekli maaşına bankalar tarafından doğrudan haciz konulabilmektedir. YİBBGK tarafından verilen karar sosyal devlet ilkesini ihlal ettiği nedeniyle doktrinde büyük bir tartışmaya neden olmuştur. Ancak halihazırda Yargıtay tarafından verilen karar doğrultusunda tüketici kredisi sözleşmelerinde verilen rıza nedeniyle haciz işlemi yapılmaktadır.

EMEKLİLİK İKRAMİYESİ HACZEDİLEBİLİR Mİ?

Emeklilik ikramiyesi kamuda çalışan memurların emekli olması halinde toplu bir şekilde verilen ödenektir. 5510 Sayılı Kanun ve diğer mevzuatlarda yalnızca emekli maaşının haczedilemeyeceği koruma altına alınmıştır. Bu nedenle kural olarak emeklilik ikramiyesi haczedilebilmektedir. Ancak 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile emeklilik ikramiyesine ancak belirli koşullar altında ve ikramiyenin belirli bir kısmına haciz konulabileceği koruma altına alınmıştır. Buna göre emeklilik ikramiyesine; nafaka borcu, prim borcu ve borçlunun açık rızası ile haciz konulabilir. 

EMEKLİ MAAŞININ HACZEDİLMESİ HALİNDE İTİRAZ YOLLARI

Belli koşulların varlığı halinde ve belirli oranlarda emekli maaşına haciz konulabilmektedir. Yazımızda detaylı bir şekilde anlatmış olduğumuz üzere yalnızca nafaka, prim borcu ve borçlunun açık muvafakati ile emekli maaşına haciz işlemi yapılmaktadır. Sayılan borç kaynakları dışında farklı bir borç nedeniyle emekli maaşına haciz konulması hukuka aykırıdır. Örneğin bir senet alacağı nedeniyle borçlunun emekli maaşına haciz konulamaz.

Hukuka aykırı bir işlem sonucunda emekli maaşına haciz konulması halinde borçlunun birden farklı şekilde itiraz hakkı bulunmaktadır. Hukuka aykırı haciz işlemi icra dairesi tarafından yapılmış ise borçlu; işlemin yapılış tarihiden itibaren 7 gün içerisinde “memur muamelesini şikâyet” yolunu kullanarak İcra Hukuk mahkemesine itirazda bulunabilir.

Haciz veya bloke işlemi banka tarafından yapılması durumunda borçlu; uyuşmazlığın türüne göre Asliye Hukuk mahkemesine veya Tüketici mahkemesine haczin kaldırılması ve kesilen miktarın iadesi talepli dava açabilir.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.