FON MAĞDURLARININ HUKUKİ HAKLARI

Sermaye Piyasası Kurulunun 28 Ağustos 2026 tarihindeki risk sınırlandırması kararının ardından, portföy yönetim şirketlerinin usulsüz işlemleri ve yaşanan likidite sıkışıklığı nedeniyle fonlar 15-16 Eylül 2026 tarihlerinde yatırımcılara ödeme yapamadı ve fon krizi görünür hale geldi. Sermaye piyasalarında doğrudan yapısal etkilere yol açan bu kriz, toplamda 455.758 tekil yatırımcıyı etkiledi ve 800 milyar TL'nin üzerinde bir fon büyüklüğünü kapsadı.

Fon mağdurları, SPK’nun 17 Eylül 2026 tarihli kararında işleme kapatılan Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy fonlarında katılma payı bulunan ya da bu fonlar için satış talimatı verip parasını alamayan yatırımcılardır. 27.10.2026 tarihli 7596 Sayılı Kanun ile fon krizinde tasfiyeye giren yatırım fonlarının tasfiye sürecini düzenlemiştir. Yazımızda fon mağduriyeti yaşayan bireylerin başvurabileceği hukuki yollar detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

İZLENEBİLECEK HUKUKİ YOLLAR

Fon krizinde tek bir dava yoktur; üç ayrı yargı yolu vardır ve her birinin kendi üst mercileri bulunur. SPK’nın işlem ve kararlarına karşı yol idari yargıdır: idare mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştay. Portföy yönetim şirketi, saklayıcı banka veya fonu satan aracı kuruluş gibi özel hukuk kişilerine karşı yol adli yargıdır: arabuluculuk, tüketici veya asliye ticaret mahkemesi, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay. Fon yöneticilerinin suç oluşturan eylemleri için yol ceza yargısıdır. Üç yolun sonunda Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) bulunur; ancak bu iki merciye iç hukuktaki yollar bittikten sonra gidilebilir.

FON MAĞDURİYETİ NEDENİYLE HANGİ KURUM VEYA KURULUŞLARA BAŞVURULABİLİR?

Fon mağduriyeti yaşayan bireyler; SPK, Takasbank, Merkezi Kayıt Kuruluşu, Banka, Portföy Yönetim Şirketi, Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu’na başvuruda bulunabilir.

SPK’na Yapılacak Başvuru ve Yargı Yolu

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesi, yatırımcı haklarının korunması ve yatırım fonu faaliyetlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülmesinin gözetilmesi bakımından yetkili idari otoritedir. Sermaye piyasasında meydana gelen her olay nedeniyle idare sorumlu değildir. Ancak idarenin hukuken yerine getirmekle yükümlü olduğu denetim ve gözetim faaliyetlerini hiç yerine getirmemesi, geç getirmesi veya gereği gibi yerine getirmemesi ya da gerekli önlemleri almaması nedeniyle yatırımcıların zarara uğraması hâlinde, somut olayın koşullarına bağlı olarak hizmet kusuruna dayalı idari sorumluluk gündeme gelebilir.

SPK’na yapılacak başvuru ardından verilen cevabın tebliğinden sonra 60 gün içerisinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılmalıdır. Davaya konu zarar 55.000 TL ve üzeri ise Bölge İdare Mahkemesi, 1.661.000 TL ve üzeri ise Danıştay kanun yoluna tabidir.

Takasbank’a Yapılacak Başvuru ve Yargı Yolu

Takasbank, sermaye piyasalarında takas ve merkezi karşı taraf hizmetleri ile ilgili piyasa altyapısı süreçlerinde önemli görevler üstlenmektedir. Bu kapsamda Takasbank’ın hukuki sorumluluğu, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde kendisine verilen görev ve yetkiler ile somut olayda üstlendiği işlevler dikkate alınarak belirlenmelidir.

Takasbank’ın kendi görev alanına giren işlemlerin, sistemlerin ve kayıtların ilgili mevzuata ve uygulanabilir kurallara uygun biçimde yürütülüp yürütülmediğinin incelenmesi gerekmektedir. Yapılan başvuru neticesinde Takasbank’ın kusurlu olduğunun tespiti halinde zararın tazmini için Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılabilir.

Merkezi Kayıt Kuruluşu’na Yapılacak Başvuru ve Yargı Yolu

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), sermaye piyasası araçlarına ilişkin kaydi sistemin işletilmesi ve ilgili kayıtların tutulması bakımından önemli bir kuruluştur. Yatırım fonlarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, yatırımcıların sahip oldukları katılma paylarının miktarının ve bu paylara bağlı haklarının doğru biçimde belirlenmesi, ilgili kayıtların incelenmesi ve gerekli mutabakat işlemlerinin gerçekleştirilmesi önem taşımaktadır.

İşlem kayıtlarına ilişkin yapılan inceleme neticesinde MKK’nun sorumluluğunun bulunması halinde başvuru yapılabilir. Ancak yatırımcıların hak kaybına uğrayıp uğramadığının ve varsa zarardan kimin sorumlu olduğunun belirlenebilmesi için kayıtların yalnızca kendi içinde değil, ilgili işlem ve tasfiye belgeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Banka ve Portföy Yönetim Şirketlerine Yapılacak Başvuru ve Yargı Yolu

Fon mağduriyetinde bankaların sorumluluğu, yalnızca tasfiye için görevlendirilen bankalarla sınırlı değildir. Yatırımcının fonu satın aldığı banka veya aracı kurum, fonu yöneten portföy yönetim şirketi ve tasfiye işlemlerini yürüten banka farklı görevler üstlenebilir.

Portföy yönetim şirketleri bakımından ise fonun mevzuata uygun yönetilip yönetilmediği, yatırımcıya yapılan açıklamaların doğruluğu ve ilgili yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği incelenmelidir.

Bankaların ve Portföy yönetim şirketlerinin kendi yükümlülüğünü ihlal ettiği ve bu ihlal nedeniyle yatırımcının zarara uğradığı ortaya konulabilirse, somut olayın koşullarına göre hukuki sorumluluk gündeme gelebilir. Buna ilişkin hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.

Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu’na Yapılacak Başvuru ve Yargı Yolu

BDDK, bankacılık sektörünün düzenlenmesi ve denetlenmesiyle görevli kurumdur. Yatırımcının işlem yaptığı bankanın kendi bankacılık faaliyetleri kapsamında mevzuata aykırı davrandığı, müşteri işlemlerinde usulsüzlük bulunduğu veya bankacılık yükümlülüklerinin ihlal edildiği ileri sürülüyorsa BDDK’ya başvuru yapılması değerlendirilebilir.

Yukarıda detaylı bir şekilde ele aldığımız başvuru yapılacak ilgililer ve yargı yolunun belirlenebilmesi adına yatırımcıların öncelikli olarak yaşadıkları sorunun bankacılık işleminden mi, fon yönetiminden mi, yoksa takas, kayıt veya tasfiye sürecinden mi kaynaklandığını tespit etmesi gerekir.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.