YENİ NAFAKA DEĞİŞİKLİĞİNİN ESASLARI

Anayasa Mahkemesinin 2025/156 E. 2026/131 K. 04.06.2026 tarihli kararı ile birlikte Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapılan soyut norm denetimine ilişkin başvuru değerlendirilmiştir. Anayasa Mahkemesi ilgili kararında TMK m. 175’te yer alan mevcut yoksulluk nafakası düzenlemesinin; bireyin yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkını ihlal edip etmediği üzerine incelemede bulunmuştur. Yapılan hukuki inceleme ve değerlendirme sonucunda; TMK m.175’te yoksulluk nafakasının belli koşulların sağlanması halinde süresiz olarak verileceğine dair düzenlemenin devletin kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkından kaynaklanan pozitif yükümlülüğüyle bağdaşmadığına hükmetmiştir. Anılan kararla TMK m.175’te yer alan “süresiz” ibaresi kanun metninden çıkarılmıştır. Yazımızda eski düzenlemeden bahsedilerek kanun değişikliği ile birlikte yoksulluk nafakasına ilişkin getirilen değişiklikler detaylı bir şekilde ele alınmaktadır.

İPTAL KARARINDAN ÖNCE YOKSULLUK NAFAKASI ŞARTLARI

Anayasa Mahkemesinin iptal kararından önce Türk Medeni Kanunu m.175;

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.16 Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” şeklindedir.

Buna göre taraflar arasında boşanma olması halinde nafaka alacaklısının boşanmada daha ağır kusurlu olmaması ve boşanma ile yoksulluğa düşmesi halinde süresiz nafaka talep etmesi üzerine nafaka bağlanmaktadır. Öyle ki nafaka yükümlüsü boşanmada kusursuz olsa dahi süresiz nafaka ödemekle sorumlu olabilmektedir. Ancak TMK m.176 ile belirli şartların varlığı halinde sona erdirilebileceği belirtmiştir. Süresiz nafakanın sona ermesini sağlayan durumlar;

• Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi

• Veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar;

• Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması,

• Yoksulluğunun ortadan kalkması,

• Haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. 

Mevcut düzenlemeye göre TMK m.176’ da yer alan değişikliklerden birinin olmaması halinde nafaka yükümlüsü süresiz bir şekilde nafaka ödemek zorunda kalmaktadır. Mevcut düzenlemede, nafaka yükümlüsünün Anayasa tarafından korunan kendi maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı ölçüsüz bir şekilde sınırlanmıştır.

KANUN DEĞİŞİKLİĞİ İLE BİRLİKTE UYGULANACAK YOKSULLUK NAFAKASI ŞARTLARI

Anayasa Mahkemesi süresiz nafakanın iptali için yapılan başvuruda; nafaka yükümlüsü ile yoksulluğa düşen eşin karşılıklı menfaatlerinin devletin Anayasa’nın 5. Ve 17. Maddelerinden kaynaklanan pozitif yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirerek başvuruyu kabul etmiştir.

İptal kararı, nafakanın hangi koşullarda ne kadar süre ile verileceğine dair kanun boşluğunun oluşmaması açısından 9 ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu nedenle halihazırda hukukumuzda TMK m.175 maddesi mevcut haliyle uygulanmaya devam edecektir. İlgili süre zarfında TBMM tarafından TMK m.175’te yer alan yoksulluk nafakasına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda değişiklikler yapılacaktır. Mevcut süresiz nafaka yükümlülerinin de değişiklikten sonra nafakayı kaldırabileceği ve azaltabileceği koşulların oluşacağını düşünmekteyiz.

Yeni düzenleme yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar iptal kararında ele alınmıştır. TBMM’de yapılacak kanun değişikliğinde özellikle durumun gerekliliğine göre nafaka süresinin sınırlandırılacağı veya belirli şartlarda nafaka süresi uzatılarak yaşam boyu verilebileceği, irat biçiminde verilecek nafakada hakime; bunun süresini, evliliğin süresi, nafaka alacaklısı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçları ile karşılayabilme kapasitesi gibi birçok unsuru dikkate alarak somut olayın kendi özel şartları içinde belirleme yetkisi tanınacaktır. Kanun değişikliği ile birlikte nafaka yükümlüsünün sorumlu olacağı nafaka ödeme süresi açık ve net bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.