TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANMA

TÜRK VATANDAŞLIĞI NASIL KAZANILIR?

Devletlerin egemenlik yetkisinde olan vatandaşlık verme yetkisi Türk vatandaşlığının kazanılması noktasında da devletin elindedir. Bu nedenle Türk vatandaşlığının kazanılması şartlarını kişinin taşıması halinde dahi egemenlik yetkisi kullanılarak vatandaşlık başvurusu kabul edilmeyebilir. Ancak vatandaşlık başvurusunun reddedilmesi kararı keyfi bir şekilde verilmeyip hukuka dayalı olarak kullanılan egemenlik yetkisiyle birlikte alınabilir. Hukuka aykırı olarak Türk vatandaşlığı başvurusunun reddedilmesi halinde idare mahkemelerinde açılacak iptal davası ile ilgili karar kaldırılabilecektir.

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASINA İLİŞKİN HUKUKİ DÜZENLEMELER

5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda, Türk vatandaşlığının nasıl kazanılacağına ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Kanunda detaylı açıklanmayan hususlar 06.04.2004 Tarihli Türk Vatandaşlığı Kanunu Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.

TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANMA YOLLARI

5901 Sayılı Kanun uyarınca Türk vatandaşlığı doğumla veya sonra kazanılır. Türk vatandaşlığının sonradan kazanılması farklı hukuki süreçlerle elde edilebilir. Bunlar; yetkili makam kararıyla, evlat edinme yoluyla ve seçme hakkının kullanılmasıyla sonradan Türk vatandaşlığı kazanılacaktır.

DOĞUMLA TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

Türk vatandaşlığının doğumla kazanılması iki farklı kıstasa göre değişmektedir. Soy bağı esasına göre doğumla vatandaşlık kazanılması halinde Türk vatandaşı ana veya baba ile soy bağının kurulmasıyla kendiliğinden kazanılan vatandaşlıktır.

Soy bağı esasına vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin olası durumlar: Türkiye içinde veya dışında evlilik birliği içinde Türk vatandaşı anadan doğan veya babadan olan çocuk; Türkiye içinde veya dışında evlilik birliği dışında Türk vatandaşı anadan doğan, yabancı babadan olan çocuk bildirimin yapılması üzerine doğumla Türk vatandaşlığını kazanır. Ancak Türkiye içinde veya dışında evlilik birliği dışında Türk vatandaşı babadan olan ve yabancı anadan doğan çocuk yalnızca yetkili makama bildirimde bulunulmasıyla Türk vatandaşlığını kazanamayacaktır. Evlilik birliği dışında yabancı anadan doğan çocuk, Türk vatandaşı babaya soy bağı ile bağlanması halinde doğumundan itibaren Türk vatandaşlığını kazanır.

Doğum yeri esasına göre ise, Türkiye’de doğmasına rağmen herhangi bir devletin vatandaşlığını kazanamayan çocuk Türk vatandaşlığını doğumla birlikte kazanır.

SONRADAN TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

Yabancı veya vatansız kişiler doğumla birlikte Türk vatandaşlığını kazanmamaları halinde kanunda yer alan şartları taşıyorsa sonradan vatandaşlığı elde edebilirler. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz gibi Türk vatandaşlığının sonradan elde edebilmenin üç yöntemi vardır.( yetkili makamın kararı- evlat edinme- seçme hakkının kullanılması) Bunlardan ilki olan yetkili makam tarafından verilen karar ile Türk vatandaşlığının kazanılması farklı sebeplere dayanabilir. Bu sebepler kanunda ve yönetmelikte yer aldığı gibi genel koşullara göre kazanma, istisnai nedenlere dayalı olarak kazanma, yeniden kazanma ve evlilikle kazanmadır.

YETKİLİ MAKAM KARARIYLA KAZANMA

Türk Vatandaşlığının Genel Olarak Sonradan Kazanılmasında Şartlar

Kanunda yer alan şartlara göre yetkili makamın kararına bağlı olarak genel olarak Türk vatandaşlığının kazanabilmek için;

• Kendi millî kanununa, vatansız Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak.

• Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmak.

• Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla ispatlamak.

• Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak.

• İyi ahlak sahibi olduğunu göstermek, çevresine güven vermek, kötü alışkanlığı bulunmamak.

• Toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmek.

• Geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak.

• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak.

Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında İstisnai Haller

Kanunun 12. Maddesine göre millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile kanunda sayılan yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. Bu kişiler;

• Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.

• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun m.31/1-j bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.

• Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.

• Göçmen olarak kabul edilen kişilerdir.

Kanunda istisnai olarak vatandaşlığın kazanılacağı haller dört farklı biçimde sayılırken yabancının millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması ve CB kararının olması halinde kanunda yer alan nedenler dışında farklı sebeplere dayanılarak Türk vatandaşlığı istisnai olarak kazanılabilir.

İstisnai Nedenlere Bir Örnek; Taşınmaz Satın Alınarak Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Yönetmelikte yer alan m.20/2-b bendi uyarınca; En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın alan kimseler Türk vatandaşlığını kazanabilecektir.

Vatandaşlığın Yeniden Kazanılması

Yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığının yeniden kazanılması ikamet şartına bağlı olup olmamasına göre değişmektedir. Zira kanunun 13. ve 14. maddelerinde ikamet şartına göre ve ikamet şartı olmadan vatandaşlığın yeniden kazanılması düzenlenmiştir.

-İkamet Şartı Aranmaksızın Vatandaşlığın Yeniden Kazanılması:

Millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla aşağıda belirtilen kişiler Türkiye'de ikamet etme süresine bakılmaksızın, Türk vatandaşlığını Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilirler.

a) Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler.

b) Ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocukların ergin olmalarından itibaren üç yıl içerisinde seçme hakkını kullananlar.

-İkamet Şartına Bağlı olarak Vatandaşlığın Yeniden Kazanılması:

Türk Vatandaşlığı Kanunu 29. madde uyarınca Türk vatandaşlığı kaybettirilenler Cumhurbaşkanı kararıyla, 34. madde uyarınca Türk vatandaşlığını kaybedenler Bakanlık kararıyla, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunmaması ve Türkiye'de üç yıl ikamet etmek şartıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilirler.

Evlilik Yoluyla Vatandaşlığın Kazanılması

Yabancı veya vatansız kişiler Türk vatandaşlığını evlenme yoluyla kazanabilir. Ancak bu kazanma evlilik birliğinin sağlandığı gün olmamakta TVK m.16’da yer alan şartların yerine getirilmesiyle mümkün olacaktır. Kanunda yer alan şartlar şu şekildedir;

• Aile birliği içinde yaşama,

• Evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama,

• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmama.

Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi halinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz. Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde evlenmede iyi niyetli iseler Türk vatandaşlığını muhafaza ederler.

EVLAT EDİNİLME YOLUYLA KAZANMA

Ergin olmayan yabancı bir kimse, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla, Türk vatandaşı tarafından evlat edinildiği karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir.(TVK m.18)

SEÇME HAKKININ KULLANILMASIYLA KAZANMA     

 

Ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklar ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk vatandaşlığını kazanabilirler. Seçme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanıldığı tarihten itibaren hüküm ifade eder.

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASININ ETKİLERİ

• Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder.

• Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığının kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez.

• Ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır.

• Muvafakat verilmemesi halinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır.

• Türk vatandaşlığını birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da Türk vatandaşlığını kazanır. 

• Ana veya babanın Türk vatandaşlığını kazandığı tarihte kendileri ile birlikte işlem görmeyen çocukları, ergin olduktan sonra Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvurdukları takdirde haklarında genel koşullara göre vatandaşlığın kazanılması hükümleri uygulanır.

Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancı kişilerin, Türk hukukunda vatandaşlığın kazanma koşulları ve hukuki prosedürleri yerine getirmek zorunda olduğundan bir avukat eşliğinde süreci takip etmelerini tavsiye ederiz.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu'na ulaşabilirsiniz.