DENETİMLİ SERBESTLİK

Cezaevinde belirli sürelerini tamamlayan hükümlüler infazın bir kısmını denetimli serbestlik altında dışarda geçirirler. Kanun koyucunun denetimli serbestlik hükümlerini getirmesindeki amaç hükümlünün topluma kazandırılması ve iyileştirilmesidir. Yazımızda denetimli serbestlik hakkında merak edilenler detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

 

DENETİMLİ SERBESTLİK NEDİR?

5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesinde denetimli serbestlik hükümleri düzenlenmiştir. Kanuna göre hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitim evinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

Denetimli serbestlik, kanun koyucu tarafından hükümlünün toplumdan tamamen soyutlanmasını engellemek amacıyla getirilmiştir. Ayrıca denetimli serbestlikle birlikte ekonomik külfet açısından devlete daha az yüklenmesi de hedeflenmektedir. Hükümlü denetimli serbestlik ile hem infazını tamamlamayı sürdürmekte hem de toplumla olan bağını yeniden oluşturmaya veya iyileştirmeye çalışmaktadır. Bu süre zarfından imza, seminerlere katılım vb. yükümlülükler getirilmektedir.

Kanun koyucu her hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanmayacağını düzenlemiştir. Katalog suçları işleyen hükümlülerin denetimli serbestliğe ayrılma hakkı bulunmamaktadır. Kastan öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, üstsoya, altsoya, eşe, kardeşe veya ruhen veya bedenen kendisini savunamayacak kişiye karşı işlenen kasten yaralama ya da neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve özel hayatın gizliliğine karşı işlenen suçlar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti, Terörle mücadele kapsamındaki suçlar halinde hükümlü denetimli serbestlikten yararlanamayacaktır.

 

DENETİMLİ SERBESTLİK TÜRLERİ

Kural olarak denetimli serbestlik hükümleri ceza yargılaması sonucunda verilen karar kesinleştikten sonra infaz sürecinde uygulanmaktadır. Ancak hukukumuzda pek çok farklı kanunda denetimli serbestlik uygulamaları düzenlenmiştir. Bu nedenle hem soruşturma hem de kovuşturma aşamasında denetimli serbestlik uygulanabilmektedir. Denetimli serbestlik türlerini saymak gerekirse;

• Adli kontrol tedbirleri,

• Hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükümler,

• Tedavi ve denetimli serbestlik,

• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması,

• Belirli haklardan yoksun bırakmak,

• Adli para cezasına karşılık kamu yararına bir işte çalıştırma,

• Çocuğun denetim altına alınması,

• Koşullu salıverme,

• Cezanın infazının ikamette/ konutta gerçekleşmesi.

DENETİMLİ SERBESTLİK ŞARTLARI NELERDİR?

İnfaz sürecinin bir aşaması olan denetimli serbestlik yalnızca belirli şartların hükümlüde bulunması halinde uygulanmaktadır. Bu şartlar;

• Açık ceza infaz kurumuna ayrılmış olmak veya açık şartları oluşmasına rağmen iradesi dışında bir nedenle açığa geçememek,

• Koşullu salıvermeye 1 yıl veya daha az süre kalmış olmak,

• Beş günden az olmamak üzere koşullu salıverme tarihine kadar geçirmesi gereken sürenin en az 1/10’ni ceza infaz kurumunda geçirmiş olmak

• İyi halli olmak,

• 
  

Şartlarını taşıyan hükümlünün talebi üzerine, ceza infaz kurumunun idare ve gözlem kurulunun değerlendirme raporu, infaz hakimliğinin kararıyla cezanın koşullu salıverme tarihine kadarki kısmını hükümlü denetim altında geçirebilir.

0-6 yaş arası çocuğu olan kadınlar koşullu salıverilmelerine 2 yıl kala; ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyenler 3 yıl kala erken denetimli serbestliğe ayrılabilirler.

DENETİMLİ SERBESTLİKTE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezasının infazına karar verilen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar;

a) Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılması,

b) Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulması,

c) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemesi,

d) Belirlenen programlara katılması,

yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutulmasına, denetimli serbestlik müdürlüğünce karar verilir. Hükümlünün risk ve ihtiyaçları dikkate alınarak yükümlülükleri değiştirilebilir.

Denetimli Serbestlik Hükümleri Yönetmeliği m.42 ‘de hakkında denetimli serbestlik kararı verilen yükümlü;

a) Yapılan çağrılara ve hazırlanan denetim planına,

b) İyileştirme çalışmaları kapsamında belirlenen yükümlülüklere,

c) Kararın infazı ve denetim için belirlenen kurallara,

ç) Denetimli serbestlik personelinin uyarı ve önerilerine,

uymak ve katlanmak zorundadır.

Yükümlülüğün elektronik cihazlar kullanılmak suretiyle yerine getirilmesine karar verilmesi durumunda yükümlü, denetiminde kullanılacak olan elektronik cihazları usulüne uygun olarak kullanmak ve korumak zorundadır.

DENETİMLİ SERBESTLİK İHLALİ

Hakkında denetimli serbestlik uygulanmaya karar verilen hükümlü, denetimli serbestlik yükümlülüklerini yerine getirme şartı ile serbest bırakılmaktadır. Ancak hükümlünün denetimli serbestlik yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde hakkında uygulanan infaz planı ortadan kalkar. Bu durumda denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilir.

Denetimli serbestliğin ihlali birden farklı şekilde ortaya çıkabilmektedir. Uygulamada en çok rastlanılan; hükümlünün serbest bırakıldıktan sonra 5 gün içerisinde denetimli serbestlik müdürlüğüne kendisine uygulanacak programlara başvurma talebinde bulunmaması, hükümlünün 3 kez olacak şekilde programa/yükümlülüklere riayet etmemesi, hükümlünün denetimli serbestlik kanunundan yararlanmaktan vazgeçmesidir.

DENETİMLİ SERBETLİKTE SUÇ İŞLENMESİ

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilir. Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafından karar verilir.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.