SENET UNSURLARI

Senette bulunan unsurlar; zorunlu, alternatif ve isteğe bağlı unsurlardır. Zorunlu unsurlar senette mutlak surette bulunması gereken ve yokluğu halinde senedi geçersiz kılar. Alternatif unsurlar, senedin geçerliliği etkilemeyen ancak varlığı halinde uygulanacak kanun maddesini etkiler. İsteğe bağlı unsurlar ise tamamen taraflara bırakılmıştır.

Yazımızda senedin içeriği ve özellikle zorunlu ve alternatif unsurlarının niteliği detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

SENET NEDİR?

Yazımıza konu olan senetler kambiyo senetleridir. Türk Ticaret Kanunu’na göre; kıymetli evrak öyle bir senettir ki, bunların içindeki hak senetten ayrı olarak ileri sürülemeyeceği gibi bu hak başkalarına da devredilemez. Kambiyo senetleri birer kıymetli evrak olup hak doğurucu niteliğe sahiptir. Kambiyo senetleri bono, çek ve poliçedir. Ülkemizde en yaygın olarak kullanılan senet türü bonodur. Türk Ticaret Kanunu’nda kambiyo senetlerinin ayrı ayrı tanımları yapılmadan senette bulunması gereken unsurlar detaylı bir şekilde hüküm altına alınmıştır.

Türk Ticaret Kanunu’nda poliçeye ilişkin birden fazla kanun maddesine yer verilerek bonoya ilişkin poliçe hükümlerinin uygulanacağı çoğunlukla belirtilmiştir. Çek hakkında ise Çek Kanunu’nda detaylı düzenlemelere yer verilmiştir.

SENETTE BULUNMASI GEREKEN ZORUNLU UNSURLAR

Senet metninde bulunması gereken unsurlar TTK m.776’da düzenlenmiştir. Buna göre senette yer alması gereken zorunlu unsurlar şöyle sıralanabilir;

• “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesi

  
  

  Senet irade beyanını gösteren metnin içeriğinde mutlaka bono veya emre yazılı senet ibaresi yer almak zorundadır. Senedin farklı bir yerinde yazılmaması gerekir. Senet Türkçe’ den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelime yer almalıdır.

  
  

• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadi

  
  

  Bonoda herhangi bir kayıt veya şarta bağlanmadan ödeme vaadi açıkça belirtilmelidir. Senedin kayda veya şarta bağlanması halinde kambiyo senedi vasfı yitirilir.

  Senet bedeli TL cinsinden yazılmak zorunda değildir. Burada önemli olan miktarın açık bir şekilde belirtilmiş olmasıdır. Bedel yazı ve rakamla yazılmış olmasına rağmen tutarlar birbirinden farklı ise yazı ile yazılan esas alınır. Bununla birlikte senette birden fazla bedel gösterilmişse en az olan bedel geçerli sayılır. 

  
  

• Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adı

  
  

  Senedin kim adına düzenlendiği açık bir şekilde belirtilmelidir. Senedin düzenlendiği kişi gerçek kişi ise adı ve soyadı; tüzel kişi ise ticaret unvanının mutlak suretle belirtilmiş olması gerekir.

  
  

• Düzenlenme tarihi

  
  

  Senedin düzenlenme tarihi gün, ay, yıl olarak açıkça belirtilmelidir. Senette düzenlenme tarihi ile ödeme tarihi birbirinden farklı olabilir. Ancak düzenlenme tarihi ödeme tarihinden sonra olamaz.

  
  

• Düzenleyenin imzası

  
  

  Senedi düzenleyen kişi el ile ıslak imza atmak zorundadır. Elektronik imza veya parmak ile imza atılması halinde senet geçersiz sayılır. Senedi düzenleyen kişi tüzel kişi ise, tüzel kişi yetkilisi imza atmalıdır.

SENETTE BULUNAN ALTERNATİF (ZORUNLU) UNSURLAR

Yukarıda ele almış olduğumuz 5 unsur senette mutlak surette yer alması gereken unsurlardır. Kanun koyucu bir de senette bulunabilecek alternatif (zorunlu) unsurları düzenlemiştir. Aşağıda bahsedeceğimiz bu unsurların yokluğu halinde dahi senette diğer kayıtların bulunması halinde senet geçerli sayılmaktadır. Kanuna göre senette bulunabilecek alternatif (zorunlu) unsurlar;

• Vade

  
  

  Senedin ödeneceği tarih farklı şekillerde belirlenebilir. Bunlar görüldüğü yerde ödeme vadeli, görüldükten belirli bir süre sonra vadeli, düzenleme gününden belirli bir süre sonra vadeli, belirli gün sonra vadeli senettir. Taraflar bu dört vadeden birini seçerek senet düzenlemelidir. Yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi vade senette düzenlenmesi gereken zorunlu unsurlardan değildir. Vadenin belirtilmemesi halinde TTK 777 uyarınca senet, görüldüğünde ödenecek vade olarak kabul edilir. 

  
  

• Düzenleme yeri

  
  

  Senedi düzenleme yerinin de belirtilmiş olması gerekir. Ancak düzenleme yeri belirtilmişse; senedi düzenleyen kişinin adının yanında yer alan adres düzenleme yeri sayılmaktadır. Senette hem düzenleme yeri yazılmamış hem de senedi düzenleyen kişinin adının yanında adres belirtilmemişse senet geçersiz sayılır.

  
  

• Ödeme yeri

  
  

  Senette ödeme yeri açık bir şekilde belirlenmemiş ise düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. Bu nedenle ödeme yeri senette zorunlu olarak bulunması gereken unsurlardan değildir.

SENETTE ZORUNLU UNSURLARIN BULUNMAMASI HALİNDE NE OLUR?

Senette zorunlu unsurların bulunmaması halinde TTK gereğince senet geçersiz sayılır. TTK m.777’ye göre;

(1) İkinci ilâ dördüncü fıkralarda yazılı hâller saklı kalmak üzere, 776. maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayılmaz.

(2) Vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır.

(3) Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.

(4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.

Senette zorunlu unsurların bulunmaması halinde kambiyo senedi vasfı kazanılmaz. Zorunlu unsurların yokluğu ile kambiyo senedinin sağladığı kolaylıklardan faydalanmak mümkün değildir. Bu nedenle senet düzenlenirken zorunlu unsurlara dikkat edilerek düzenlenmesini tavsiye ederiz.

Detaylı bilgi almak ve danışmanlık hizmetleri için iletişim bölümündeki bilgilerden Kocaeli avukatlık büromuz Av. Revşan Çiftçi Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.